trajtimi i ankthit– Një Qasje e Plotë për Shërim

Ankthi është një nga çrregullimet emocionale më të zakonshme — por edhe një nga më të trajtueshmet.

Kërkimet nga Mayo Clinic, National Institute of Mental Health (NIMH), Harvard Medical School dhe Black Dog Institute (Australia) tregojnë se trajtimi më efektiv është ai që kombinon psikoterapinë, mjekimin (kur është i nevojshëm) dhe ndryshimet në stilin e jetesës.

1) Psikoterapia – Ndryshimi nga Brenda

Terapia Kognitive–Biheviorale (CBT)
CBT është terapia më e studiuar dhe më efektive kundër ankthit. Ajo ndihmon të:

  • Njohësh mendimet e shtrembëruara që ushqejnë ankthin (p.sh. “Nuk do ia dal” → “Po përpiqem, dhe kjo mjafton sot”).

  • Ndryshosh sjelljet shmangëse që e mbajnë frikën gjallë.

  • Përmirësosh aftësitë për përballimin e stresit me teknika praktike.

Zakonisht zgjat 8–16 seanca dhe sjell ndryshime të dukshme në mënyrën si truri reagon ndaj stresit.

Terapia e Pranimit dhe Angazhimit (ACT)
ACT nuk lufton mendimet ankthioze; ajo të mëson t’i pranosh emocionet pa gjykim dhe të përqendrohesh te vlerat që i japin kuptim jetës tënde.

Terapia e Ekspozimit
Veçanërisht për fobi dhe ankth social. Me mbështetjen e terapistit, përballesh gradualisht me situatat që të frikësojnë derisa truri mëson se nuk janë kërcënuese.

2) Mjekimi – Balancimi Biologjik

Për ankth të moderuar ose të rëndë, mjeku mund të rekomandojë mjekim për të rivendosur ekuilibrin e neurotransmetuesve në tru:

  • SSRI (p.sh. sertralina, escitaloprami): rrisin serotoninën dhe qetësojnë sistemin nervor.

  • SNRI (p.sh. venlafaksina, duloksetina): veprojnë në serotonin dhe noradrenalinë, përmirësojnë humorin dhe energjinë.

  • Benzodiazepina: vetëm afatshkurtër për ankth shumë të fortë.

  • Beta-bllokuesit: ndihmojnë simptomat fizike (rrahje zemre, dridhje), sidomos në ankthin e performancës.

💡 Përdorimi i mjekimit bëhet vetëm nën kujdesin e mjekut psikiatër, pasi reagimet janë individuale.

3) Ndryshimet në Stil Jetese – Bazat e Shëndetit Mendor

Ushtrimet fizike
Rregullojnë dopaminën/serotoninën, ulin tensionin muskulor dhe përmirësojnë gjumin. Edhe një shëtitje 30-minutëshe çdo ditë bën diferencë.

Gjumi dhe pushimi
Vendos orë fikse për gjumë, shmang ekranet një orë para fjetjes dhe krijo ambient të qetë, të errët dhe të freskët.

Ushqimi dhe mikrobioma e zorrëve
Rreth 90% e serotoninës prodhohet në zorrë. Zgjidh perime, fruta, peshk, drithëra të plota, probiotikë (p.sh. kos).
Shmang ushqimet e përpunuara dhe sheqernat e tepërta që rrisin inflamacionin dhe luhatjet e humorit.

Kafeina dhe alkooli
Shpesh e rrisin ankthin. Zëvendësoji me ujë, çaj kamomili ose pije bimore qetësuese.

4) Praktikat Mendje–Trup (Mind–Body)

Frymëmarrja e vetëdijshme
Thith për 4 sekonda, mbaj për 2, nxirr për 6 – aktivizon sistemin parasimpatik (qetësues).

Relaksimi progresiv i muskujve
Shtrëngo dhe liro me radhë grupet muskulore (nga këmbët te fytyra) për të liruar tensionin e fshehur.

Mirënjohja e përditshme
Shkruaj 3 gjëra për të cilat je mirënjohëse. Studimet (Harvard & UC Davis) tregojnë ulje të ankthit dhe depresionit.

Lutja dhe qetësimi shpirtëror
Momentet e lutjes/reflektimit ndihmojnë në uljen e stresit dhe rikthimin e shpresës.

Shprehja krijuese
Kënga, piktura, shkrimi etj. ndihmojnë në çlirimin e emocioneve dhe aktivizojnë rrugë neurobiologjike që përmirësojnë humorin dhe qetësinë.

5) Suplementet dhe Remedet Natyrore (si mbështetje, jo zëvendësim i trajtimit)

  • Magnez – qetëson sistemin nervor.

  • Omega-3 – mbështet funksionin e trurit dhe ul inflamacionin.

  • L-teaninë (çaj jeshil) – rrit përqendrimin dhe qetësinë.

  • Kamomil – efekt qetësues natyral, i dobishëm për gjumin.

👉 Gjithmonë këshillohu me mjekun para se të fillosh suplemente.

6) Qasja më e Mirë – Kombinim i Integruar

Ekspertët bien dakord: psikoterapia + mjekimi (kur duhet) + kujdesi personal është qasja më e suksesshme.

  • Për rastet e lehta: shpesh mjaftojnë psikoterapia dhe vetëkujdesi.

  • Për rastet e thella: trajtimi i integruar (psikoterapi + mjekim + mbështetje sociale) sjell përmirësim të qëndrueshëm.

Në thelb

Ankthi nuk është shenjë dobësie.
Është një sinjal biologjik dhe emocional që tregon se trupi dhe truri kërkojnë rikthimin e ekuilibrit.

Shërimi fillon kur ndalojmë luftën me veten dhe fillojmë të kujdesemi për trupin, mendjen dhe shpirtin në mënyrë të bashkuar.

💬 Kujdesi ndaj vetes nuk është luks — është rruga drejt paqes, qartësisë dhe forcës së brendshme.

✅ Bazuar në: Mayo Clinic, National Institute of Mental Health (NIMH), Harvard Medical School, Black Dog Institute (Australia).